الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

156

تفسير مجمع البيان (فارسى)

3 - مقصود اين است كه نمىتوانند چيزى را از خداوند كتمان كنند زيرا اعضاى بدن آنها بكردارشان گواهى مىدهند . بنا بر اين تقدير اين است كه : « لا تكتمه جوارحهم و ان كتموه » يعنى اعضاى ايشان كتمان نمىكنند اگر چه خودشان كتمان كنند . 4 - مقصود اين است كه : كاش با خاك يكسان مىشدند و امر محمد ( ص ) و بعثت او را كتمان نكرده بودند . اين معنى از عطاست . 5 - آيه را بايد به ظاهر آن حمل كرد . پس مقصود اين است كه : آنها چيزى را كتمان نمىكنند زيرا به ترك زشتىها و دروغ مجبورند و اينكه مىگويند : « وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ » ( سوره انعام 23 ) يعنى پروردگارا ، سوگند ياد مىكنيم كه مشرك نبوديم ) منظورشان اين است كه : آنها در دنيا گمان مىكرده‌اند كه عقيدهء آنها مشرك نبوده و قصدشان از پرستش بتها تقرب به خداوند بوده است . اين معنى از ابو القاسم بلخى است .